XI. Γέρων, Γηραιός Άνδρας (11, 9)

 Κύριος της Αναγκαιότητας
Χρώμα: Ξίφη - Στοιχείο: Αήρ
Θεότητες: Χρόνος, Κρόνος.
Ελληνικό γράμμα = Λάμδα: Λάχος (πεπρωμένο, μοίρα, κλήρος, λαχνός), Λεύκοφρυς = ο έχων λευκά φρύδια.
Περιγραφή
Στο λυκόφως ένας γηραιός άνδρας με μια μακριά, λευκή γενειάδα περπατά στα αριστερά, μεταφέροντας στο δεξί του χέρι έναν πυρόλιθο (πυρίτης) δρεπάνι που μοιάζει σαν μια σε φθίνουσα ημισέληνο (είναι κοίλη προς το μέρος του) και στο αριστερό χέρι του μια μεγάλη κλεψύδρα 30 εκατοστών, με κωνικό θάλαμο, με το περισσότερο της μαύρης σκόνης να έχει πέσει μέσα στο κάτω θάλαμο. Είναι ντυμένος σε μαύρες και σκούρες σκιές του καφετί, το κεφάλι του είναι καλυμμένο με μια σκούρα μπλε κουκούλα. Ασφόδελοι μεγαλώνουν στο έδαφος γύρω από τα πόδια του.
Παρουσίαση
Ο Γηραιός Άνδρας συμβολίζει την αμείλικτη ροή του χρόνου, τόσο με τα καταστροφικά, όσο και με τα εποικοδομητικά αποτελέσματά της. Το υπέργηρο σώμα του μας θυμίζει πως ο Χρόνος αφανίζει, καταβροχθίζει όλα τα πράγματα και έτσι, όπως η ουσία στην κλεψύδρα του, η φυσική του ζωτικότητα θα εξαντληθεί μέχρι που θα εξουθενωθεί. Ωστόσο, όπως η κλεψύδρα αναστρέφεται, έτσι και η νέα γέννηση είναι ικανή να ανανεώσει την πηγή της φυσικής ζωτικότητας. Ο χρόνος όμως δεν είναι ολότελα καταστροφικός, αφού το δώρο του είναι η ηρεμία και η σοφία, που επιτυγχάνονται μόνο μέσω της πείρας που χαρίζει η μακρόχρονη ζωή. Η λευκή γενειάδα αυτού του Σοφού Γέρου Άνδρα δείχνει ότι η ηλικία, του έχει προσδώσει μια νέα αγνότητα και αθωότητα. Φέρει τη σοφία που είναι απαραίτητη για να ολοκληρωθεί το Μέγα Έργο, αν και ο ίδιος είναι ανίκανος να το εκπληρώσει.
Η καθοδική ροή της σκόνης στην κλεψύδρα εξισορροπείται από την ανοδική ροή του πνεύματος (spiritus, Αήρ). Έτσι, η απώλεια της ζωτικότητας στο σώμα του Γέρου (κατώτερο δοχείο) έρχεται να ισοσταθμίσει με την αυξανόμενη πνευματικότητα του νου του (ανώτερο δοχείο), που τώρα είναι γεμάτο με λιγότερα γήινα υλικά και περισσότερο με πνεύμα. Το δρεπάνι από πυρόλιθο αντιπροσωπεύει το θερισμό – την ανελέητη καταστροφή της σοδιάς των τελευταίων χρόνων, που ωστόσο, είναι απαραίτητη για να καθαριστεί το έδαφος ώστε να υποδεχθεί τη νέα σοδιά και να δρέψει τους καρπούς της παρούσας. Είναι η παλιά Σελήνη σε φθίση, το τέλος δηλαδή ενός παλιού κύκλου και η αναγγελία ενός νέου.
Σημειώσεις  
Στις πρώτες σειρές καρτών που φτιάχτηκαν, ο Γέρων κρατά μια κλεψύδρα, η οποία αργότερα παρερμηνεύτηκε και οδήγησε στην εικόνα του φαναριού, εξ ου και η ονομασία «Ερημίτης», μια ονομασία λάθος. Ο σωστός προσδιορισμός είναι εξαιρετικά καθαρός καθότι εδώ προσδιορίζεται ο Γέρων Χρόνος, ο Πατήρ του Χρόνου με δρεπάνι και κλεψύδρα.
Η κάρτα αυτή είναι η πρώτη κάρτα από τους Θριάμβους του Χρόνου, μια σειρά που αποτελείται από τις κάρτες 11.Γέρων ως 15. Πύργος.
Ο XI.Χρόνος δεν έχει σύνδεση με τρίγραμμα, επειδή είναι ο Κύριος της Αναγκαιότητας (Νομοτέλειας), της δύναμης του γιάνγκ που αντιστοιχεί την Κυρία της Αναγκαιότητας (XVI.Αστήρ), την αντίθετη δύναμη του γιν. Κυβερνούν μαζί την Δεύτερη Ογδοάδα, τους Παγκόσμιους Θριάμβους (XII-XX). Θα πρέπει να θυμηθούμε πως ο I.Μάγος και X.Τροχός είναι ο Κύριος και η Κυρία (γιανγκ και γιν) της Σύμπτωσης και κυβερνούν την Πρώτη Ογδοάδα, τους Προσωπικούς Θριάμβους (II-IX).
Από τους αρχαίους Ορφικούς, ο Χρόνος είχε ταυτιστεί με τον Κρόνο, τον πατέρα του Ζηνός. Ο Κρόνος στέρησε τη ζωτικότητα του πατέρα του Ουρανού. Ο πατέρας του ουρανού Ουρανός δεν θα παρήγαγε ποτέ στην νεότερη γενιά, αλλά το έκανε με τη μεσολάβηση της γυναίκας του Γαίας, γιατί οι γυναίκες καταλαβαίνουν καλύτερα από τους άνδρες τις αλλαγές της ζωής. Η Γαία έφτιαξε από πυρόλιθο (εγερσιφαής λίθος δηλαδή το λίθο που εκπέμπει φως ή πυρσοτόκος ή πυρεκβολίτης ή πυρεκβόλος λίθος), ένα ορυκτό που είναι στα ίδια τα δικά της στοιχεία, ένα δρεπάνι, μία άρπη, το οδοντωτό εργαλείο με οποίο αποκόπτεται η ζωή την περίοδο του θερισμού. Ήταν φτιαγμένο σαν μια ημισέληνο, το σύμβολο της κυκλικής ανόδου και πτώσης. Αυτή ενθάρρυνε τον Κρόνο να ευνουχίσει τον πατέρα του και να πάρει το μέρος του, έχοντας σαν αποτέλεσμα την επανάσταση των γενεών. Μετά από αυτό, ο Ουρανός και η Γη διαχωρίστηκαν. Σαν συνέπεια, η δρεπάνη ή το δρέπανο αργότερα και η σκύθη που είναι το μεγάλο δρεπάνι, είναι ένα σύμβολο της σκληρότητας, της ανελέητης ροής του Χρόνου, που στο τέλος αποκόπτει όλα τα πράγματα.  
Αργότερα διαπιστώνομε πως ο Κρόνος δεν διδάχθηκε από την μοίρα του πατέρα του, αν και αυτός ήταν το όργανο του Χρόνου, ο εκτελεστής του Χρόνου στην εκθρόνιση του πατέρα του, είναι επίσης, με τους ίδιους δικούς του όρους, το θύμα του. Ο νέος πατέρας του ουρανού ο Κρόνος επαναστάτησε ενάντια το χρόνο, γιατί δεν ήθελε να αντικατασταθεί ο ίδιος. Προσπάθησε να αναβάλει το αναπόφευκτο, τρώγοντας τα παιδιά του που ήταν προορισμένα να τον εκτοπίσουν και να τον αντικαταστήσουν. Ο Κρόνος (Χρόνος) κατέστρεψε αυτό που δημιουργούσε. Όπως ο Οβίδιος λέει, «είναι ο καταβροχθιστείς των πάντων».
Η σύζυγος του πατέρα του ουρανού ήταν πάλι ο έναρξη της αλλαγής. Η Ρέα, η Κυρία της Αναγκαιότητας (XVI.Αστήρ) διέσωσε τον Ζήνα, τον ανέθρεψε κρυφά και τον βοήθησε να ηγηθεί στην επανάσταση ενάντια στους Τιτάνες. Ο Κρόνος νικήθηκε και εξορίστηκε στην Ιταλία, στο Λάτιο, όπου διέμενε φυλακισμένος και κρυμμένος. Η λέξη latuit που προέρχεται το Λάτιο, σημαίνει κρυμμένος. Εκεί ήταν γνωστός σαν Σατούρνος (Saturn) από τη στιγμή που έφερε τη γεωργία καθότι sator σημαίνει σπορέας,  την ευφορία και την αφθονία καθόσον η λέξη satur σημαίνει καλοταϊσμένος. Έτσι, ο εξορισμένος Σατούρνος (Κρόνος) κατέφυγε στην κηπουρική και χρησιμοποίησε το δρεπάνι του για λιγότερο βίαιους σκοπούς. Εμφανίζεται αυτό στο άγαλμα που βρίσκεται στον πανάρχαιο ναό του, στο δρόμο που οδηγεί στο Ρωμαϊκό Καπιτώλιο. Όντας σοφότερος τώρα κατάφερε να ονομαστεί η βασιλεία του «Χρυσή Εποχή», επειδή ήταν αδιάφθορος και δεν επεδίωξε ποτέ τον πόλεμο. Είναι η γονιμότητα στην πιο εξυψωμένη έννοιά της.
Έχοντα μάθει το μάθημά του, ο Σατούρνος τελικά παραιτήθηκε για χάρη του γιου του Πήκου (Picus που σημαίνει δρυοκολάπτης), και αποτραβήχτηκε από την ανθρώπινη πορεία. Μερικοί λένε ότι κυβερνά τα Ηλύσια Πεδία, το Νησί της Ευδαιμονίας. Άλλοι λένε πως βρίσκεται σε έναν μαγικό ύπνο και τον φροντίζουν νύμφες, σε ένα νησί στη Βρετανία και ότι θα επιστρέψει για να φέρει άλλη μια Χρυσή Εποχή.
Ο Κρόνος μας δείχνει και τις δύο πλευρές του Θριάμβου του Χρόνου. Από τη μια πλευρά ο Χρόνος ο Καταστροφέας, ο Αμείλικτος Θεριστής που τοποθετεί απόλυτα όρια στους ανθρώπους και σε όλη τη φύση. Κυβερνά τις εποχές, τον κύκλο γέννηση - ανάπτυξη - θάνατος, του αναπόφευκτους μαρασμούς και τις επαναγεννήσεις. Από την άλλη μεριά, ο Κρόνος ανακαλύπτει ότι ο Χρόνος μπορεί να φέρει μακροζωία, εμπειρία και πνευματική ανάπτυξη η οποία δεν μπορεί να βιαστεί, μια και στην εξορία του έμαθε ότι η σοφία έρχεται σε εκείνους που διαθέτουν υπομονή και περιμένουν στην σιωπή. Στην ηρεμία και τη γαλήνη, ο Σατρούρνος αναπτύχθηκε μέσα στη δική του «Χρυσή Εποχή», τη μοναδική αληθινή Χρυσή Εποχή, που έχομε όλοι μέσα μας. Έτσι έγινε σύμβολο του ήρεμου στοχασμού και της σοφίας και εδώ μπορούμε να εντοπίσομε μια σχέση με την μορφή του Ερημίτη. Ωστόσο, ο μαγικός του ύπνος μας θυμίζει πως μακριά από τη ζεστασιά της καθημερινής ζωής, η προσωπικότητά του μπορεί να γίνει ψυχρή και σκοτεινή, να γλιστρήσει σε λήθαργο και ακαμψία. Ωστόσο, στην αλχημεία γνωρίζομε πως μόνο ένας κόκκος της Φιλοσοφικής Λίθου είναι απαραίτητος για να μεταστοιχειωθεί ο μόλυβδος του Σαρούρνου σε χρυσό.
Ο Σατούρνος είναι ένα παράδειγμα αρχετύπου του Σοφού Γηραιού Άνδρα που περιγράφτηκε από τον Γιούνγκ. Είναι μια μορφή εξουσίας, ένας πατέρας όμοιος με θεό, ένας πνευματικός οδηγός, συχνά εμφανιζόμενος σαν μάγος, γιατρός, ιερέας, δάσκαλος, παππούς κλπ. Μπορεί να εκδηλωθεί σε πολλές μορφές, συμπεριλαμβανομένης μιας αποπροσωποποιημένης φωνής, μια ομιλία ζώου, μιας Γνώμης περισσότερο για γυναίκες, αλλά ειδικά ενός γηραιού άνδρα.
Μπορεί επίσης να λάβει μορφή από ένα νέα αγόρι, στο οποίο μπορεί να δούμε τη δυαδική όψη του Ερμή, πράγματι ο Κρόουλυ καλεί το Γηραιό Άνδρα την υψηλότερη μορφή του Ερμή. Για τις γυναίκες ο Γηραιός Άνδρας αναπαριστά τη θετική ψυχή, το αρσενικό ασυνείδητο και τη συνειδητή πνευματική προσπάθεια. Για τους άνδρες το Αγόρι αναπαριστά το Γιο του Βασιλιά, την υψηλότερη προσωπικότητα αλλά επίσης την παιδική ανησυχία. Όταν ο Σοφός Γηραιός Άνδρας ενώνεται με τον Ήρωα (VIII.Νίκη), το αποτέλεσμα είναι η «προσωπική μυστηριώδης υπερφυσική δύναμη», η ελευθέρωση από συμπλέγματα, η ασυνήθιστα δυναμική προσωπικότητα. Μια όψη κατάλληλη στο Σοφό Γηραιό Άνδρα είναι μια πλήρης ολοκλήρωση των θηλυκών στοιχείων της ψυχής.
Μερικοί σχολιαστές θεωρούν ότι η ανδρογυνία αντιπροσωπεύεται σε αυτήν την κάρτα με το μακρύ ένδυμα και την αβρή εμφάνιση του Γέρου. Μπορεί όμως, η εμφάνιση του Γέρου να είναι ένας απλός υπαινιγμός του ευνουχισμού του Ουρανού, του ουράνιου πατέρα.
Ο Σοφός Γηραιός Άνδρας συχνά συνοδεύεται από ένα νεαρό ερωτικό κορίτσι που προσωποποιεί τη ζωή. Το ζεύγος είναι ο Λόγος και ο Έρως, γιατί αντιπροσωπεύουν το Νόημα και τη Ζωή. Όμως ποίο κορίτσι συντροφεύει τον XI.Γέροντα; Είναι ο XXI.Κόσμος, το κορίτσι που χορεύει; Ή μήπως η Ανδρεία ή η Δικαιοσύνη; Αυτό θα το δούμε μετά!
Η πυξίδα είναι ένα ξεκάθαρο σύμβολο της αμείλικτης, αμετάκλητης ροής του χρόνου, αλλά επίσης και της «αιώνιας επιστροφής». Επειδή παρόλο που η ροή είναι μη αναστρέψιμη, τελικά θα σταματήσει. Τότε όλα θα αντιστραφούν, όπως γίνεται στα Σατουρνάλια, και θα βρεθούμε ξανά στην αρχή. Για αυτό το λόγο κάθε Αιών έχει τη δική του μοίρα και κάθε Αιών πρέπει να παραδώσει το πνεύμα του στον επόμενο. Σημείωσε πως μυθολογικά κάθε Αιών είναι  μία μυριάδα χρόνια.  
Ο Χρόνος έχει επίσης καλεστεί Αιών, και Αιών σημαίνει εποχή, κόσμος, ζωή, γενιά. Το άνω και κάτω δοχείο αντιπροσωπεύουν τον Ουρανό και τη Γη και η άμμος ή το υγρό που έχει μέσα, αντιπροσωπεύουν την κάθοδο του πνεύματος μέσα στην ύλη. Μας δείχνει πως αν και η δύναμη της ζωής εκπνέει, μπορεί να υπάρξει αντιστροφή, μια επιστροφή του πνεύματος στον ουρανό και μια αναγέννηση. Μπορεί επίσης να ερμηνευτεί η κλεψύδρα σαν αντικείμενο που δείχνει το μαρασμός της σωματικής ζωτικότητας που όμως εξισορροπείται από την αύξηση της πνευματικής ζωτικότητας. Το κεφάλι του Σοφού Γέρου Άνδρα που συμβολίζεται με το άνω μέρος της κλεψύδρας, είναι λιγότερο γεμάτο από εγκόσμια ενδιαφέροντα και περισσότερο με πνεύμα.
Το άνω και κάτω δοχείο έχουν σχήμα τα αλχημικά σύμβολα του πυρός και του ύδατος, αντίστοιχα: ένα τρίγωνο προς τα πάνω και ένα τρίγωνο προς τα κάτω. Ο Σοφός Γέρος Άνδρας αναπαριστά την συνένωση των πύρινων και υδάτινων τάσεων,  γιατί το Ύδωρ αναπαριστά την τάση του να αποσύρεται και να επιστρέφει προς τον εσωτερικό κόσμο του, ενώ το Πυρ αντιπροσωπεύει την τάση του να οδηγεί και να διδάσκει τους άλλους. Εργάζεται ταυτόχρονα στον Ουρανό και τη Γη και οι καρποί των ουράνιων δραστηριοτήτων του ρέουν προς τα κάτω μέσα στην γήινη δραστηριότητά του.
Ο XI.Γηραιός Άνδρας επίσης αναπαριστά τον Αλχημιστή, γιατί ο αλχημιστής βάζει τον εαυτό του στο μέρος του Χρόνου, διαμέσου της επιτάχυνσης της συνεχούς συνέχειας της Φύσης. Έτσι, η κλεψύδρα είναι επίσης μία κηροτακίδα, ένας πυκνωτής αντίθετης ροής, ένα από τα πιο παλιά αλχημικά όργανα. Το όργανο αυτό αποτελείται από δύο συμμετρικά δοχεία συνδεδεμένα το ένα πάνω από το άλλο. Τα ονόμαζαν Ουρανό και Γη ή Ουρανό και Άδη. Η χρήση αυτής της συσκευής και οι επακόλουθες αναφορές της στα «πράγματα υπεράνω» και «πράγματα υποκάτω» μπορεί να υπήρξαν η πηγή του Ερμητικού αξιώματος, «όπως πάνω έτσι κάτω, όπως κάτω έτσι πάνω». Η κύρια χρήση της κηροτακίδας ήταν η ακόλουθη: Το θείο θερμαινόταν στον Άδη και κάτω, στο δοχείο του Πυρός. Οι ατμοί ανέβαιναν στον Ουρανό από πάνω, στο δοχείο του Ύδατος όπου αντιδρούσαν με το μέταλλο, για να μεταλλαχθούν. Συμπυκνώνονταν σε υγρό, το οποίο έπεφτε πάλι, σαν μαύρη θειούχα ένωση και το υγρό θείο, για να ξαναζεσταθεί στο δοχείου του Πυρός. Έτσι, υπήρχε μια συνεχής ανακύκλωση ανάμεσα στο από-πάνω και στο από-κάτω, με συνέπεια το μετασχηματισμό και την τελειοποίηση του μετάλλου, που κατανάλωνε στην ίδια του την ουσία, όπως τον ουροβόρο.
Το κεφάλι του Σατούρνου συχνά είναι καλυμμένο, πράγμα που αντιπροσωπεύει την αδυνατισμένη δύναμη του φθινοπωρινού ήλιου και το γεγονός ότι ο Σοφός Γηραιός Άνδρας είναι κρυμμένος μακριά από τον κόσμο. Τα χρώματα που συνδέονται με τον Κρόνο είναι το μαύρο και οι σκούρες αποχρώσεις του καφέ και του μπλε, που αντιπροσωπεύουν τον ανελέητο Χρόνο, την απάρνηση, τη μελαγχολία, τη θλίψη και τη διάλυση (μαύρο), όμως ταυτόχρονα και τη σοφία, την αλήθεια, την ειρήνη, την απλότητα και στο στοχασμό (μπλε). Εδώ, το μπλε κάλυμμα του Γέροντα αντιπροσωπεύει ένα σοφό κεφάλι σε ένα γερασμένο σώμα. Η λευκή του γενειάδα και τα εξίσου λευκά φρύδια αντιπροσωπεύουν την αγνότητα και τη φώτιση. Δύο πράγματα κάνουν λευκή την γενειάδα, η ηλικία και μια κρίση που μετασχηματίζει τη ζωή και γερνάει κάποιον πρόωρα. Το φυτό που είναι πιο στενά συνδεδεμένο με τον Κρόνο είναι ο ασφόδελος, ένα σύμβολο μετάνοιας, το οποίο φυτρώνει στα Ηλύσια Πεδία, στο Νησί της Ευδαιμονίας, όπου κυβερνά ο Κρόνος.
Φυσικά, είναι λυκόφως, επειδή αυτές οι ώρες της μέρας αντιπροσωπεύουν το κατώφλι ανάμεσα στο σκοτάδι και το φως, τη ζέστη της ζωής που ενδίδει στον κρύο θάνατο και το σκοτάδι της άγνοιας που ενδίδει στο διαφωτισμό της σοφίας. Τυπικά, ο Κρόνος κρατά ένα δρεπάνι μικρό ή μεγάλο στο δεξί του χέρι, το χέρι της συνειδητής δράσης. Η πυξίδα που αντιπροσωπεύει τη ροή του χρόνου είναι στο αριστερό του χέρι, το χέρι του ασυνειδήτου. Το δρεπάνι έχει σχήμα ημισελήνου, για να δείξει ότι ο Γέρων είναι στην τελευταία φάση της ζωής του. Περπατάει προς τα αριστερά, δείχνοντας τη διαδικασία της εξατομίκευσης, στην οποία ενώνονται το συνειδητό και το ασυνείδητο, μέσω της συνειδητότητας.

Στο ημερολόγιο του 354, ο Κρόνος κρατά το δρεπάνι στο δεξί χέρι του και στο αριστερό του κρατά ένα ιμάτιον (μανδύας) που το φορά πάνω από το κεφάλι του και γύρω από τα πόδια του (εικόνα Salzman. 8, 55). Στον Ταρώ του Mantegna, ο Κρόνος είναι ένα στηριζόμενο άτομο μεγάλης ηλικίας με μια μακριά γενειάδα και ένα κράνος κριού-κερασφόρου.
Κρατά σκύθη και έναν δράκο ουροβόρο στο δεξί χέρι του και αφήνει ένα μικρό παιδί στο στόμα του με το αριστερό του. Τέσσερα άλλα μικρά παιδιά παίζουν γύρω από τα πόδια του.
Ο XI.Χρόνος ξεκινά τη δεύτερη Ενδεκάδα της Μεγάλης Αρκάνα. Επομένως, έχει το χαρακτήρα της Μονάδας, δηλαδή μια εναρκτήρια ή αυτοπαραγόμενη αξία, όπου τα πάντα είναι εν δυνάμει. Αυτό είναι φανερό από τις αριθμητικές αξίες της κάρτας του Κρόνου, του Χρόνου και του Γηραιού Άνδρα. Κρόνος ο Πρόμαντις, δίνει την αριθμητική αξία 1431, που μειώνεται σε 1-3+4-1=1, ο Χρόνος δίνει την αριθμητική αξία 1090, που μειώνεται σε 11+0-9+0-1=1, ο Πρέσβυς δίνει την αριθμητική αξία 1057, που μειώνεται σε 7-5+0-1=1.
Ο Βιργίλιος λέει «Ο Χρόνος διαγράφει τα πάντα, ακόμα και τη μνήμη.» κι ο Οβίδιος λέει «Ω, Χρόνε, που καταβροχθίζεις τα πράγματα, και εσύ, ζηλόφθονη Εποχή (Ηλικία), μαζί καταστρέφετε όλα τα πράγματα, και αργά κατατρώγετε με τα δόντια σας, εσείς τελικά αναλώνετε όλα τα πράγματα με αργό θάνατο!»

 

nooriya blogger facebook pinterest